ISKARTA HAYATLAR MODERNİTE VE SAFRALARI KİTAP YORUMU ZYGMUNT BAUMAN

Bilimsel araştırma nitekliğine sahip inceleme kitaplarına zaafım çok yüksek. Tüketim alışkanlıkları, üretim pratiklerini anlama kaygımı Iskarta Hayatlar‘ı okuyarak bir nebze olsun dindirdim fakat kendimi kitabın her sayfasında hem sorgulayıp hemde yargıladım. Neden inceleme tarzı kitaplar okullarda okutulmaz? İntegral, parabol gibi soyut kavramlı bilimden çok gerçek hayata dair sistemi anlatan eserler tavsiye edilmez bilemiyorum. İlk baskısı Ağustos 2018 tarihinde Can Yayınları tarafından basılan Iskarta Hayatlar Modernite ve Safraları kitabı Osman Yener tarafından çevrilmiştir. Polonya doğumlu Yahudi aileye sahip Bauman 35 yaşında ülkesini terk edip, İngiltere’de araştırmalarına devam etti. 

Foto Kaynak D&R


ÇÖP EŞYA


Dört ana bölümden oluşan akıcı anlatımla tasarım süreci, uygulama, nesnelerin atıl kalması, bertaraf edilmesi veya dönüştürülmesi okuyuculara aktarılıyor. Eşyalar yanında tüketilen unsurun insan ve insanın ekonomik ve sosyal özgürlüğü olduğu için irite edilmiş bir ruh halinde satırlara yeniden okuyorsunuz. Modern hayatta atığa dönüşen nesneleri kimse düşünmek istemez. Belediyenin çöp vergisiyle toplanma ve bertaraf edilme vaadi çöpçüler ters vakitlerde sokaklar ve caddelerden toplar, gözden ırak muhitlere yığarlar. Gelişmiş ülkelerde, geri dönüştürülerek evde ayrışan çöp ve geri dönüştürülebilir malzemeler haftanın belirli günlerinde toplanır, gereken süreçlere doğru yol alır.
Moda kavramı ile dayanıklı ürün statüsündeki araba ve beyaz eşyalar sadece bir kaç yılda demode olup, yeni ürünler tarafından kuşatılan toplum tarafından kredilerle satın alınır, kredi kartına çoğul taksitlere bölünür. Üretici firmaların yegane derdinin satın alma ve tüketmenin hızlı olmasıdır,  hizmet veremeyecek duruma gelen metalarla organizasyonlar ve şirketler ilgilenmez. İlgilenmeleri gelir getirmeyecekse kimse vakit ve nakit harcamak istemez. Issız ve gelişmemiş bölgelere yeniden kazanım için yollanan teknolojik ürünler ucuz iş gücü ile parçalanıp toprağa, suya ve havaya karışır. 


ÇÖP İNSAN


İnsanlarda gereğinden fazla üredikleri, kendi ülkelerinde iş piyasasında yer alamadığı için gerek ekonomik özgürlük ve güvence yetersizliklerinden gerekse ülkelerinde çıkartılan çatışmalardan kaçmak için kitlelerce yerlerinden olurlar. Eskiden şefkatle karşılanan mülteciler, “harcanmış insanlar” yeni gittikleri yerlerde istenmez, kendi vatanlarında ise varlıkları tedavülden kalkmıştır. Her sene iş piyasasına giriş yapan gençlerden ise esnek olmaları, kariyerlerinin başlangıç aşamasında kıt kanaat şartlara mahkum olmaları işlerini sorgulamadan kabullenmeleri tembihlenir. Zaten iş olanakları kısıtlıdır, tecrübesizlikleri onları ‘ıskarta insan’ olmaktansa bir işe sahip olmayı şart koşmaktadır. 
Kimse ‘çöp’ ‘defolu’ ‘atık’ ‘istenmeyen’ ‘ıskarta’ veya ‘hurda’ insan olmak istemez fakat modern toplumların ürettiği atık insan ve atık eşya sorunu küreselleşen dünyada nesnelere ve insanlara yeterince yer açmamaktadır. Issız yer kalmamıştır, modern denilen toplumlar çöpleriyle baş etme kapasitesini geliştirebilenlerdir, ülkelerindeki çöpleri yönetebildikleri için başka ülkelerden çöp ithal edebilirler. Bol kaynak, az insan ve refah yüksekliği sebebiyle İskandinavya bu duruma en iyi örnek, kitapta İskandinav örneği geçmesede çöpün denetimi ulusal düzeyde olduğu için ödevlerini doğru yapan ülkeler topluma ve çevresine katma değer yaratmaya devam edecektir.

Foto Kaynak ELPAIS


Sigorta sektörünün kendini varedebilmesi, reddedilme ve marjinal olarak yaftalanma kaygısı, belirsizlikten korunmak için dine sığınıp uyuşturulan kitleler, medyanın topluma yaydığı güvensizlik ortamı ve her kötülüğün mülteci kaynaklı oluşu uydurmaları kitabın sayfalarında tek tek açıklanmaktadır. Gelişmiş ülkelerin çevresini genişleterek içine aldığı ülkelerde ucuz işgücünü elde etmeleri, Polonya, Bulgaristan, Macaristan ve Çekya’da kendi ülkelerinde daha ucuz maliyetle her üretim hemde atık bertaraf etmelerini sağlamıştır. Gelişmekte olan ülkeler oluşturdukları nüfus fazlasıyla aslında sadece seri mülteci üreten, doğurganlıklarını ve seksüel isteklerini dizginleyemeyen topluluklardır. Üretimi, tüketimi ve geri dönüşüm çarkını eşya ve insan üzerinden algılanmak için Iskarta Hayatlar Modernite ve Safraları donanımlı bir kılavuz kitap olmuştur.

Kutay Çev.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir