GELECEĞİN ÜLKESİ ZWEIG’İN BREZİLYA İZLENİMLERİ STEFAN ZWEIG

MODERN STEFAN ZWEIG OLMAK İÇİN HAZIRIM

Stefan Zweig‘in Avrupa’nın vahşi savaşlarından kaçış hikayesine herkes aşikardır. Varlıklı Yahudi ebeveynlere sahip olan Stefan Zweig, okumaya, araştırmaya ve yazmaya fırsat bularak büyümüştür. Hümanist yapısı doğduğu şehir olan Viyana’dan ayrılıp önce Avrupa’ya yönelmesine ardından Kuzey ve Güney Amerika’da yaşamasına sebebiyet vermiştir. Stefan Zweig’in ilk keşfettiğim eseri gezi kitapları furyasına kaptırdığım dönemde satın aldığım Yolculuklar Üzerine kitabıdır. Everest Yayınları tarafından 2011 yılıda basılan gezi kitabı Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’daki seyahat detayları ile doludur. 


Ayrıntı Yayınevi tarafından Haziran 2018’de basılan Geleceğin Ülkesi Zweig’in Brezilya İzlemlerini kitabının ilk baskını bitirir bitirmez aktarmak istedim. Ahmet Arpad tarafından dilimize kazandırılan kitap ilgi duymadığım Brezilya ülkesine karşı beni hareketlendirdi kitabın ilk sayfası hatta kapağıyla temasından itibaren Brezilya denilince artık içim içe sığmıyor. Bunun sebebi karnaval, spor ve dans değil tamamen Stefan Zweig‘in hümanist aktarımlarıdır.

Foto Kaynak Everest

BARIŞÇIL BREZİLYA

Ülkesinden Avrupa’ya yayılan koyu faşizmden kaçarken olan biten hadiseyi ‘herkesin herkese saldırdığı ülkelerin kendini intihara sürüklediği savaş’ (Zweig, p.14) olarak tanımlamıştır.‘ Avrupa’nın önemsizliğinden uzaklaşma, geleceğe dönük bir dünya’ (Zweig, p.9) olarak konumlandırdığı Brezilyanın hoşgörü dolu ve melankolik havası Stefan Zweig‘i oldukça etkilemiştir.  Ülkelerin gücünün maddi ve askeri güç olarak değil, barışçıl ve insancıl kaynaklar baz alınarak hesaplanmasını gerektiğini savunmuştur.


PORTEKİZ HAPİSHANELERİNDEN TRANSFER


Atlantik Okyanus’ı kıyısında konumlanmış olan Portekiz, Asya ve Afrika’daki sömürgelerine odaklandığı için kolonisi olan Brezilya’yı önemsememiştir. Ülkesindeki suçluların hepsini Brezilya’ya yollayıp kocaman topraklara sahip olan ülkeye Portekiz bilinci aşılarken ülkesine yük olan idama mahkum edilenlerden kurtulmuş olur. Portekiz tarafından Brezilya’ya atanan vali ile Brezilya ‘yüreğe ve beyne’ (Zweig, p.39) kavuşturulur. Agresif ve gaddar komşusu İspanya’nın aksine Portekiz Brezilya’da sömürgedeki insanlarını Brezilya’ya giden Cizvit Papazları vasıtasıyla köleleştirmek yerine gelecek nesillere hazırlamak için ehlileştirirler. Göçebe olarak birbirinden kopuk yaşayan topluluk, çırılçıplak dolaşmakta günlük işlerini tamamlayacak aletlere sahip değillerdir. Ortak ulus yaratmak için okullar kurulur, şehirler oluşturulur. Portekiz’den okyanus aşıp gelen insanların maceracı, üreim pratiklerine katkısı, rehavete ve rahat alışkın Brezilya nüfusu ile kaynaşınca ortaya üretim için insna gücü sıkıntısı çıkar. 

                                     
Foto Kaynak Ayrıntı

ŞEKER ALTIN KAHVE VE KAUÇUK


1500 yılından 1900’lü yıllara kadar Brezilya’nın kölelik sorunu çözülemez, üretimin gerçekleşmesi için kara Afrika kıtasına köle ticareti Brezilya’ya doğru akar. Onlarca süren yerleşik düzen kültürü çabası verimli topraklarda ekilenlerin emek yoğun olarak toplanıp, işlenmesi, taşınması ve transferi için limana ulaştırılma çabasındandır. Dünya üzerinde ülkeden tohumlar yasak olmasına rağmen kaçırılmadan önce Brezilya Şeker, Altın, Kahve ve Kauçuk piyasaları için farklı dönemlerde söz sahibi olup, Portekiz’in az olan ilgisini tamamen kendine çekebilmeyi başarmıştır. Bereketli toprakların verdiği, üretim verimliliği ekilen tohumların coğrafik koşullara uyum sağlaması Brezilya’nın ambar deposu olmasına destek olmuştur. 


Avrupa gururu ile içi içine sığmayan Stefan Zweig Brezilya’nın iklimine, insanına, coğrafik zenginliğine, tabiatına, canlılarına ve en önemlisi insanların kozmopolitliğine hayran olarak canına kıymıştır. Hümanizm, edebiyat dünyası ve gezi severler Stefan Zweig‘e çok şey borçlular.
2016 yılında ülkemizde Şafak Sökerken olarak çevrilen Farewell to Europe isimli gösterime girmiştir. Stefan Zweig hikayesini anlatan bu filmi henüz izleme fırsatım olmadı.


Kutay Çev.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir